dinsdag 23 juni 2009

Het Barlaeus Schoollied

Wij willen ons werkstuk graag beginnen met het Barlaeus schoollied.
Klik hier om de instrumentale versie van het schoolied te downloaden


Van lijf en ziel gezond te zijn is van natuur de schoonste gave;
gebonden vrijheid kweek in ons, de tucht als kostelijke haven.
Hef hoog de vaan dan van de school, die ons harmonie zal geven;
Vervullen zij aan ons het woord: niet voor de school maar voor het leven.

Beeld van het Barlaeus

Wanneer je bij google ‘Barlaeus Elitair’ intikt krijg je 171 hits, voornamelijk interviews, krantenartikelen e.d waarin een discussie over het ‘elitaire Barlaeus’ plaats vindt. Voornamelijk tussen verslaggevers die ons een eliteschool noemen en hysterische oud-zuid moeders die verkondigen ze het gewoon wel prettig vinden dat hun kind op een school zit voor gymnasiastjes maar daarbij wel mededelen dat het helemáál geen elitaire school is.
Maar natuurlijk.
Dit vormt natuurlijk wel al een beeld wat betreft de buitenwereld over ons denkt. Het is een algemeen vooroordeel dat het Barlaeus een kakschool is. En er zijn genoeg voorbeelden van mensen binnen de school die dat vooroordeel waar kunnen maken.
Allemaal prima, maar blijkbaar zit het mensen écht dwars. Want wat voor school zijn we nou?
We hebben sinds een tijdje last van een identiteit crisis, en mensen bemoeien zich daar graag mee. Een oordeel maken is voor hen makkelijk. We zijn elitair. Er zijn zelfs hele onderzoeken naar ons gewijd. Maar het meest genoemde argument van buitenstaanders om hun ‘het Barlaeus is elitair’-mening te onderbouwen is vaak: het Barlaeus is een witte school. En dat is waar. Maar zijn we daarom elitair?

Geschiedenis van het Barlaeus Gymnasium in Vogelvlucht

Het Barlaeus in 1900

Vanaf 1594 bestond er de Latijnse school in Amsterdam. Er waren twee schoolgebouwen, een op de Nieuwe Zijde bij de Nieuwe Kerk en een op de Oude Zijde bij de Oude Kerk. Deze scholen verhuisden meerdere malen tot de school op de Nieuwe Zijde in 1666 naar het Singel, in een gedeelte van het oude Clarissenklooster. In 1678 komt de andere school er ook bij en worden de twee scholen samengevoegd tot één. Dit gebouw diende tot 1885 als vestiging van de Latijnse school, die sinds 1847 het Gymnasium genoemd wordt. In 1880 steeg het aantal Gymnasiumleerlingen snel, waardoor er noodoplossingen bedacht moesten worden. Het gebouw was in zeer slechte staat. Enkele klassen moesten hun lessen zelfs op de Universiteit volgen. Op 13 mei 1883 besloot de gemeenteraad dat er een nieuw gebouw moest komen, op een terrein aan de Weteringsschans en de Zieseniskade. In 1885 werd dit gebouw in gebruik genomen. In 1878 verleende de gemeenteraad toestemming om in het blok tussen de Weteringsschans en de Zieseniskade een Industrieschool voor Vrouwelijke Jeugd te bouwen, wat de buurvrouw van het Gymnasium zou worden. Meisjes en jongens moesten gescheiden les krijgen en de meisjes van de Industrieschool werden maar vies aangekeken. In september 2002 begon de meest recente verbouwing van het Barlaeus Gymnasium. Het gebouw van de voormalige Industrieschool en de Latijnse school werden samengevoegd tot één. In de loop van de jaren is er veel veranderd qua gebouw en qua normen in de school. Jongens en meisjes hebben samen les en het is vrij rustig op school. Maar dat is wel eens anders geweest..

Akkefietjes in de loop der jaren

Het Barlaeus werd een zeer prestigieuze school gevonden. De kinderen op de school gedroegen zich allemaal voorbeeldig en er gebeurde niks schandaligs. Dit alles was zo tot in de jaren 1968-1971, de crisisjaren van het Barlaeus.
In Amsterdam hing een onrustige sfeer en er kwamen nieuwe ideeën over macht en verantwoordelijkheid op. Twee van de gymnasia in Amsterdam besloten te fuseren, het nieuwe Vondelgymnasium en het Barlaeus. Dit zorgde voor veel spanningen. De leerlingen en leraren van het Vondelgymnasium hadden hele andere ideeën over het lesgeven en les nemen. De Vondelianen waren bovendien veel vrijer dan de Barleanen, ze liepen door de school op blote voeten, namen hun diploma’s rokend in ontvangst etc. Uiteindelijk zijn de leraren samen naar een conferentieoord gestuurd voor een sensitivity-training. Het ging tussen hun beter, maar de leerlingen werden steeds opstandiger. Toen ze met zijn allen in een kleiner gebouw werden gezet, liep de spanning nog hoger op. De mythevorming draaide op volle toeren en er kwamen steeds meer geruchten. Een van die geruchten is dat er een matras in een kast was, waar wilde orgieën werden gehouden. De leraren schenen ervan te weten, maar deden er niks aan. Leerlingen bakten vissticks op de verwarming en riepen “Niks les geven, soep koken!”.

Spotdicht over het Barlaeus, uit de tijd van die wilde jaren


De geruchten gingen dat de leraren vrolijk meededen en alleen over drugs en seks praatten, maar dat was wel anders. Ze wilden graag dat er iets zou veranderen. Ze deden hun uiterste best, tot de media zich er ook nog mee ging bemoeien. Uiteindelijk werd er bewezen dat dit niet waar was en lag de weg naar normalisatie open.

In 1990 was het Barlaeus in het nationale nieuws vanwege een schandaal met een rectrix. De media heeft dat heel erg opgeblazen en van een hele andere kant laten zien.

Hier het verhaal naar aanleiding van wat meneer Hamers ons heeft verteld en wat er op het internet over te vinden is (internet vertelt ook voornamelijk van de mediakant).
Enerzijds was het in die tijden gebruikelijk om vroeg met pensioen te gaan, waar de toenmalige rector fijn gebruik van maakte en anderzijds had je de Partij van de Arbeid die de emancipatie hoog in het vaandel hadden staan. Toenmalig Wethouder van Onderwijs, Ada Wildekamp, besloot dat er een vrouwelijke rector ingesteld moest worden. In de kranten verschenen dan ook advertenties met: Gezocht rector Barlaeus (v). Dit viel niet zo goed bij de mannelijke bevolking, noch bij de leraren. Uiteindelijk werd Charlotte de Vries Lentsch de nieuwe rector. Wellicht werd zij niet heel goed ontvangen, de media sprong er in ieder geval bovenop en deed het lijken alsof de leraren haar ultiem aan het wegpesten waren en in groot protest traden. Na veel overleg en zelfs een rechtszaak (die het Barlaeus niet verloren heeft, nee, ze hadden de verkeerde mensen aangesteld..) is er besloten dat er een nieuwe rector moest komen. Er kwam een ad interim rector, Dolf Wijkamp. Uiteindelijk is Mieke Wildeboer-Jager gekozen als nieuwe rector. Zij vond snel weer in een nieuwe baan. In een interview uit de Suum Quique zegt zij dat ze de school erg individualistisch vond en niet gericht op het collectief. Ze vond dat sommige leraren meer aan hun eigenbelang dachten dan er nodig was. Wellicht is ze daarom zo snel weggegaan.. Toen kwam Koen Kool op onze school. Hij ging na acht jaar met pensioen en we hebben nog een mooi lied voor hem gezongen. Nu is Marten Elkerbout onze rector.

Wim Hamers en Rob de Jong


Om een betere indruk van het Barlaeus te krijgen van voor onze tijd, zijn we met Wim Hamers, die hier al ruim 30 jaar les geeft, gaan praten. Ook wilde we met Rob de Jong persoonlijk praten, maar die deelde ons mee dat we maar gewoon zijn interview met de Suum Cuique moesten lezen.
Wim Hamers (rechts) met collega Arthur van Schaik
Wim Hamers geeft hier al les sinds 1976. Hij begon hier op het Barlaeus als student met 8 uur per week lesgeven. De onstuimige jaren in de jaren 60/70 heeft hij niet meegemaakt, zoals hij zegt: "Toen ik hier op school kwam waren de rookpluimen net verdwenen". Wel kwam het nog wel eens voor dat een van zijn collegae met een leerling een joint rookte. Heel veel is er niet veranderd vindt Hamers. Wel is de concentratie van de leerlingen verminderd, langer dan 20 minuten zijn ze niet geconcentreert. Ook is de sfeer op school minder vrij geworden, strakker, maar volgens Hamers ligt dat vooral aan het terugkeren van de betutteling in de maatschappij en de verandering van grootte van de school. Het leerlingenaantal op het Barlaeus is in de afgelopen jaren veel groter geworden. Het verschil in vrijheid e.d ligt vooral aan de tijdsgeest dus. Als we Wim vragen of hij het Barlaeus een elitaire school vindt, verteld hij ons dat de buitenwereld heel anders tegen de school aan kijkt dan dat het Barlaeus in werkelijkheid is. En misschien is dat ook wel zo, het komt voornamelijk door beeldvorming (door de pers), zoals Hamers zegt. Het beeld wat mensen van de school hebben, verandert echter wel. Het hangt van de stad af, het is net als politieke peilingen. Sommige tijden heeft het Barlaeus een prachtige reputatie andere jaren kan het allemaal beter hier. Over het punt waar mensen over het algemeen het meeste kritiek over hebben als het over het Barlaeus gaat, dat het een witte school is, zegt Hamers dat dat aanvankelijk wel zal veranderen. Amsterdam heeft steeds meer allochtone inwoners, dus het aantal andere culturen zal op het Barlaeus ook wel groeien.
Uit het interview van de Suum Cuique met Rob de Jong, die hier al zo’n 40 jaar les geeft, is wel duidelijk dat hij de onstuimige jaren wel heeft meegemaakt, zo vertelt hij over de mooie rokende/blowende meisjes die altijd op de eerste rij zaten in zijn les. Hij gaf echt les in de tijd van de provocerende hippies. Ook de Jong vindt dat de tijden zijn veranderd op het Barlaeus. Het is netter geworden maar ook zijn de leerlingen kinderlijker, minder volwassen, geworden dan eerst.
Alles verandert met de jaren, en zo is het ook op het Barlaeus. Alles verandert. Maar onze reputatie is over het algemeen, met zo zijn ups en downs, wel hetzelfde gebleven. We blijven een school met een goede reputatie en een hoog aanzien.

Beroemde Barlaeanen

Van de vele leerlingen van het Barlaeus Gymnasium komen de meeste over het algemeen goed terecht: ze bekleden hoge functies, voltooien goede studies et cetera. Maar sommigen van hen worden zelfs beroemd. Het Barlaeus heeft redelijk wat bekende Nederlanders voort gebracht in de afgelopen jaren. Ik zal in dit stukje enkele hiervan bespreken.
Een van de beroemdste oud-leerlingen van het Barlaeus moet wel Willem Frederik Hermans zijn, een van de belangrijkste naoorlogse Nederlandse auteurs, één van de Grote Drie. In zijn tijd op het Barlaeus was hij lid van de DVS, de letterkundige club waar je alleen maar lid van kon worden als je gevraagd werd.

de DVS vergadert, links W.F Hermans
Hij won zelfs de opstelwedstrijd die voor nieuwe leden van de DVS werd uitgeschreven. Zijn verhaal kwam in de Suum Cuique (1939). Toen hij al van school was, schreef hij in 1954 nog een brief naar de Suum Cuique, waarin hij het onderwijssysteem op de hak neemt.
Elitair? Ja, ik denk dat we beroemd en gerenommeerd schrijver W.F Hermans, lid het (elitaire) genootschap de DVS, wel elitair mogen noemen.
Naast W.F Hermans kent het Barlaeus ook nog beroemde oud-leerlingen als Frits Bolkestein, een politicus die vele hoge politieke functies zoals Staatsecretaris van EZ en minister van Defensie bekleedde. En ook bekend politicus Els Borst, enkele tijd minister van volksgezondheid, kwam van het Barlaeus.
Naast hoogstaande en welgestelde oud-leerlingen hebben we ook beroemde leerlingen op school gehad die niet zo ‘politiek correct’, ‘literair verantwoord’ en niet zo’n maatschappelijk correct voorbeeld zijn. Zo zat Xaviera Hollander ook op het Barlaeus, bekend om haar boek ‘The Happy Hooker’ over haar tijd in de prostitutie. Xaviera, geboren als Vera de Vries, staat bekend om haar aan seks gerelateerde boeken en had zelfs enige tijd een adviesrubriek over seksuele problemen in het ‘ordinaire’ tijdschrift Penthouse.
Hoewel dit allemaal niet de typische activiteiten zijn voor een echte gymnasiast mag wel gezegd worden dat Hollander graag schreef voor de Suum Cuique en ook redactrice was. Inmiddels is Xaviera Hollander een bedrijf op zich. Ze heeft een bed and breakfast, ze is theaterproducente en natuurlijk schrijfster. Ze is misschien niet het meest elitaire voorbeeld van een Barlaeaan maar succesvol is zij zeker.
Een ander voorbeeld van een minder elitair voorbeeld van een oud Barlaeaan is RTL4 presentator Martijn Krabbé. Een inmiddels bekend televisie presentator die zich vooral vertoont op de commerciele zenders.
Deze bekende oud-leerling zijn een naar mijn mening vrij goede afspiegeling van de Barlaeus leerling. Natuurlijk voeren de grachtengordel kinderen, hockeymeisjes en welgestelde families op het Barlaeus de boventoon, maar ook een ‘ander soort’ leerlingen voelt zich hier thuis, en krijgen net als alle andere leerlingen Barlaeus-trekjes.

Beeld van de school van insiders

Leerlingen van het Barlaeus kijken vaak anders naar de school dan de outsiders. Vaak vinden ze het juist helemaal geen elitaire school, maar gewoon een zoals anderen. Het aantal superrijke mensen op de school is helemaal niet zo groot als outsiders denken. Anderen vinden weer dat we wel op een elitaire school zitten, zoals Julia de Gruijter (zie filmpje).


Julia de Gruijter 5A


Chris Hellwig 4A



Bo Broek 5F

Zoë Kwint zegt dat er vroeger dezelfde sfeer hing als nu, even tolerant en vrij. Er was volgens haar wel een groter alternatief circuit dan nu. In haar opzicht waren ze toen helemaal niet elitair, ze liepen daar gewoon rond in slobberspijkerbroeken. Het Vossius was meer de elitaire school en het Barlaeus vrijer en er werd meer geblowd en gedronken (ook dan nu), waar natuurlijk ook weer wat aan gedaan werd. Wim Hamers vertelde dat er vroeger nog wel eens door leraren met hun leerlingen een stickie werd gerookt. In dat opzicht was het hier stukken vrijer dan nu. Het ligt natuurlijk ook aan het soort sfeer dat er hangt in Amsterdam.

Onze meningen

Ananda:
Ik vind dat je elitair op meerdere manieren kan opvatten. In het opzicht dat we op een gymnasium zitten en dus in de toplaag van 5% van de bevolking met die opleiding zitten, zijn we zeker elitair. In het opzicht dat we een witte school zijn, vind ik dat we niet per se elitair zijn. Er komen steeds meer allochtonen op onze school, het is niet zo dat we met opzet een witte school zijn. Om nou meteen alle allochtonen die zich aanmelden toe te laten omdat ze allochtoon zijn, zodat we het beeld van de witte school veranderen, vind ik een rare maatregel om onze school minder wit te maken. Dat is een beetje oneerlijk voor de andere leerlingen die zich aanmelden en daardoor uitgeloot worden. Het beeld van Amsterdam verandert steeds dus het beeld van onze school verandert daarin mee. Ik vind onze school erg tolerant en we hebben wellicht wat strenge regels (zoals de regelingen aangaande het spijbelen en te laat komen), maar we zijn wel een vrije school.


Randa:
Ik vind het Barlaeus gymnasium best gezien mag worden als een elitaire school. En ik vind ook dat we er niet zo spastisch over hoeven te doen, het mag best gezegd worden. We hebben nou eenmaal een bepaald soort leerlingen, en als die leerlingen op het eerste gezicht misschien niet in het standaard gymnasium plaatje passen komt dat toch wel na 1 jaar Barlaeus. Ik wil niet dat de school gezien wordt als een gesloten elite die niets van de buitenwereld weet, volgens mij valt dat ook wel mee. Er zitten vast wel leerlingen op onze school die zijn opgevoed dat alleen intelligente en witte mensen er toe doen, om het even overdreven te zeggen. Maar de meeste leerlingen denken er niet zo over. Ja, er hangt een bepaald sfeertje bij ons op school wat heel anders is dan op andere scholen en het staat prachtig om op je CV te kunnen zetten dat je eindexamen gymnasium op het Barlaeus hebt gedaan. Maar het ziet er voor buitenstaanders een stuk mooier uit dan het in werkelijkheid is. Zo geweldig zijn de lessen in werkelijkheid op het Barlaeus nou ook weer niet. Maar het is best leuk dat we de schone schijn zo goed kunnen ophouden.